Psikolojik Taciz Mobbing Nedir?

409 Okunma — 19 Mayıs 2021 17:12

AYAY

Mobbing kişi veya bireyleri hedefleyen sözlü, sözlü olmayan , fiziksel şiddet içermeyen, planlı, kasıtlı ve sistemli bir biçimde yıpratma hareketidir. Bireyi psikolojik açıdan yetersiz hissettirmek, öz güvenini düşürmek için yapılan aşağılama içeren ruhsal saldırı biçimidir. Ayrıca etik dışı olup bireylere zarar veren davranışlar olduğunu da söylemek mümkündür. Bu davranışlar açık ve direk olarak, gizli veya dolaylı olabilir. Ancak bir davranışın bir kereye mahsus gerçekleşmesi halinde mobbing davranışından bahsedilemez. Yine aynı şekilde, iş yerindeki her olumsuz davranışları da mobbing olarak tanımlamak doğru olmayacaktır. Buradan yola çıkarak, mobbing davranışının sistemli ve uzunca bir süre boyunca uygulanmakta olan bir davranış olduğunu söyleyebiliriz. Dünya’da ve Türkiye’de pek çok sektörde, kamu ve özel kuruluş dahil olmak üzere mobbing’e rastlanmaktadır. Literatür incelendiğinde, en çok mobbing’e maruz kalanların hizmet sektörü ve sağlık sektörü olduğu görülmektedir. Mobbing ile uğraşan bireyler, meslektaşlar, üstler ve astlar olabilir. Kişiyi sinirlendirerek ve kasıtlı yıpratarak istifaya kadar sürüklemektedirler. İşten ayrılma sonucu da kurbanın kendi seçimi gibi gösterilmeye çalışılır.

İş yerinde yöneticiler tarafından çalışanlara uygulanmakta olan bazı mobbing örnekleri:

Çalışanı gerekli çabayı göstermediği için suçlamak,
İşle ilgili konularda görüş ve tavsiyeleri almama ya da saygı duymama,
Çalışanı işten çıkarmakla tehdit etmek,
Çalışana gereğinden çok iş yükü vermek,
Çalışma arkadaşı ile iletişimini önlemek,
Bazen mağdurlar mobbing’e maruz kaldıklarının farkında olmaz iken, bazen de farkında olsalar bile işini kaybetme korkusundan dolayı dile getiremezler ve içerisine atıp, duruma tepkisiz kalırlar. Bunun neticesinde da çeşitli sağlık problemleri oluşmaya başlamaktadır (yüksek tansiyon, kalp rahatsızlıkları, iştahsızlık vb.).

Mobbing Nedenleri:

Karşılıklı olarak tarafların birbirlerine karşı sergiledikleri davranışlar neden olabilmektedir. Mobbing süreci bu biçimde başlayabilmektedir. Tabi ki sürece katkı sağlayan bir çok neden de bulunur. Bunlara örnek verecek olursak;

Kurumda ekip ruhunun olmaması ve benimsenmemesi,
Stresli bir çalışma ortamının olması,
Liderin zayıf olması, takipçilerine güven sağlayamamış olması ve liderlik edememesi,
Kurum içi zayıf ve kopuk iletişimin olması,
Kötü hiyerarşik bir yönetimin varlığı,
Mobbing Süreci

Psikolojik yıldırma (mobbing), aniden ortaya çıkan bir durumdan ziyade, bir süreçtir. Bu süreç , iş yerinde belirli kişi veya bireylerin zarar verici davranışlara hedef alınmasıyla başlamaktadır. Hedef seçilen kişinin itibarı ve öz güveni zedelenmektedir. Mobbing denilince üç grup insan akla gelmektedir. Bunlar; genelde üst seviyede olan mobbing uygulayanlar, belirli sık olarak ve süre ile aşağılama, önleme, sinsi ve düşmanca davranışlara maruz kalan mobbing mağdurları ve herhangi bir sorumluluk almadan, kendilerini arabulucu gibi göstermeye çalışan mobbing izleyicileridir. Mobbing mağdurlarına baktığımızda, mobbing’ in hedefinde olan kişilerdir. Mobbing davranışında kişi kasıtlı olarak yıpratılır, sinirlendirilir ve çaresiz bırakılarak işten çıkmaya zorlanır. Bu davranışlar, kötü niyetli, düşmanca ve aşağılayıcı davranışlardır. Bu süreçte en çok zarar gören mağdurlardır. Mobbinge uğrayan çalışanlar baş ağrısı, ellerin titremesi, iştahsızlık, heyecanlar, yüksek tansiyon gibi sağlık problemleriyla fazlaca karşılaşmaktadırlar.

Mobbing Sonucu

Mobbing davranışının zararı ve maliyeti yalnızca davranışın bireyle kalmayıp, örgütün genelin de ciddi zararlar vermektedir. Hem bireye hem de örgüte fiyatları bulunur. Mobbing, örgütlerde ise devamsızlık, iş devir oranında artış, üretim ve örgütün performansında azalış gibi sorunlara sebep olur. Ayrıca çeşitli psiko-somatik şikayetler, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu ve endişe gibi çeşitli sağlık problemleri ile sonuçlanmaktadır. Mağdurların sağlık problemleri yaşamasının beraberinde, bu sorunlar ailesine kadar uzanmaktadır. Gözle görülür şekilde fiziksel, psikolojik problemler ve kişiler arası saldırılar meydana gelmektedir. Aynı zamanda evlilikleri de olumsuz etkileyip boşanmalara yol açmaktadır. Mobbing’ in yarattığı olumsuz sonuçların aile yaşamına kadar uzandığını söylemek mümkündür. Buradan hareketle yalnızca mağdura vermiş olduğu zararla kalmayıp, iş kayıplarına, aile yaşamına ve örgüte de ciddi zarar vermektedir.

Mobbing’e karşı alınabilecek önlemler

İş yerinde psikolojik baskıya maruz kaldığını düşünen çalışanlar evvela durumu daha sağlıklı bir şekilde değerlendirmeli ve bazı önlemler almalıdır. Bunlar:

Kişiler sakin kalmalı ve çatışmadan kaçınmalıdır.
Eğer psikolojik baskı neden olan taraf üst yönetim değil ise, üst yönetimle konu paylaşılmalıdır.
Uzman doktor ve psikologlardan destek alınmalıdır.
Mobbinge uğradığına dair çeşitli not, e-posta , mesaj vb. Belgeler saklamalıdır.
Süreci şahit olabilecek çalışma arkadaşlarıyla görüşmelidir.
İhtiyaç halinde hukuki destek alınmalıdır.
Bireylerin beraberinde, kurumların da itibarı ve marka değerlerini koruma amaçlı alması gerekli olan çeşitli önlemler bulunur. Bunlar ise;

Kurum içi mobbingi önleyebilecek politikalar oluşturulmalıdır.
Kurum içi eğitim verilmeli, gerekli bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır.
İş yerindeki mobbing uygulayıcılarına disiplin uygulanmalı ve rehabilitasyon tedbirleri alınmalıdır.
Mobbing şikayetleri göz önüne alınarak, adil çözümler üretilmelidir.
İş yeri yönetmeliklerine konu hakkında hükümler konulmalıdır.
Özetleyecek olursak işverenlere düşen en büyük sorumluluk; iş yerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her çeşit önlemi almak; çalışanlar da iş sağlığı ve güvenliği konusunda her çeşit engelleme uymakla yükümlüdür.

ETİKETLER